روستای گزاوند از توابع بخش مرکزی شهرستان تفرش در استان مرکزی ایران است. گزاوند از شمال به روستای کهلو علیا و بخش نوبران می رسد؛ از شرق به روستاهای دیزک، بگلیک و سمردشت منتهی می شود؛ از جنوب هم با روستاهای احمد آباد و طیرزآباد راه ارتباطی دارد. گزاوند در پای کوه بنا شدهاست. در این روستا به دلیل برخورداری نسبی از امکانات عمرانی (مانند لولهکشی آب و گاز و همچنین خطوطِ برق و مخابرات) طی سالهای اخیر مهاجرت به شهر کمتر شدهاست.
جاذبه های طبیعی
روستای گزاوند دارای جاذبههایی طبیعی است. آبشار شُرشُر یکی از دیدنیهای طبیعی گزاوند است. این آبشار در سمت شرقی و در فاصله دو کیلومتری از روستا قرار دارد. در ورودیِ روستا نیز یک آبگیرِ طبیعی وجود دارد که در بینِ اهالی به ” سدّ ” موسوم است، بیشترین عمقِ این سدّ یک و نیم متر می باشد و آبزیانی مانند ماهی قرمز، لاک پشت و قورباغه در آن زیست دارند. در اطرافِ این روستا چندین آبگیر کوچک و بزرگ وجود دارد که برای سیراب نمودن دام ها استفاده می شود. در سمت جنوبِ شرقی این روستا و مابینِ گزاوند و روستای احمدآباد، غار امجک یا همون سلطان امجک قرار دارد. در داخلِ این غار حوضچه ای هست که آبِ آن از چشمه ی کوهِ سلطان امجک تامین می شود. دوری از دسترس مسافران و ناشناختگیِ مسیرِ این غار باعث شده که این اثر طبیعی، بِکر و دست نخورده باقی بماند.
کشاورزی و باغداری
باغستانِ گزاوند که اهالی آن را “دشت” می خوانند در جوارِ روستا قرار گرفته است و درختانِ انگور، گردو، بادام، سیب، زردآلو و … در آن پرورش داده می شود. در اطرافِ باغات هم سبزیجات، پیاز، سیب زمینی، نخود، لوبیا و … می کارند؛ اما در زمین های دور از روستا، معمولاً گندم و جو کشت می کنند.
مشاغل
کشاورزی و دامداری، شغل رایج اهالی گزاوند است. محصولات کشاورزیِ این روستا بیشتر گندم، جو، نخود و عدس دیمی است. بیشتر زنان روستا در کنار رسیدگی به امور خانه، قالی هم می بافند. پرورش طیور هم درسال های اخیر رو به افزایش بوده است.
آموزش
تعدادِ دانش آموزانِ این روستا نسبت به روستاهای اطرافش بیشتر است. در هر سالِ تحصیلی دو معلم در مدرسه ی ولیعصر گزاوند به دانش آموزانِ پیش دبستانی و پایه های اول تا ششم درس می دهند. انتظار می رود با افزایشِ تعدادِ دانش آموزان در سالهای پیشِ رو، مقطعِ متوسطه نیز در آنجا دایر شود.
پوشش گیاهی و مراتع
زمین ها و کوهپایه های اطرافِ این روستا، محلِ رشدِ گیاهانِ خوراکی و دارویی از قبیلِ آویشن، بالامبو، ریواس، پاغازه(غازیاغی)، شنگ (یِملیک)، کَلمَکَشیر، کنگر و … است. با توجه به جمعیتِ کم و وسعتِ مراتع اطراف روستا، زمینه خوبی برای دامپروری وجود دارد. دامداران معمولاً در سردترین روزهای زمستان هم گوسفندان را به چراگاه می برند. آبگیرهای طبیعی و درّه ها و کوه های دارای پوشش گیاهیِ مناسب در اطراف روستا وجود دارد. از میانِ برخی از کوه ها چشمه های کوچکی می جوشد که برای سیراب کردن دام ها کافی است.